Flag Counter 


សកម្មភាពឆ្ពោះទៅកាន់ការបង្កើត សមាគមអ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា
Activities toward the establishment of the Cambodian Historians Association


សកម្មភាព នៃសមាគម អ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រ កម្ពុជា ក្រោយពេលបង្កើត
Activities of the Cambodian Historians Association after the establishment


សកម្មភាពទី១ របស់សមាគម
(First activity of the Association)
កម្មវិធីស្រាវជ្រាវអំពី « ប្រវត្តិវិទ្យាល័យ ព្រះស៊ីសុវត្ថិ»
Research Program on “History of Sisowath High School”

សុន្ទរកថា
ស្វាគមន៍របស់ឯកឩត្តម អៀង មូលី ទេសរដ្ឋមន្រ្តី ទទួលបន្ទុកបេសកកម្មពិសេស
និងជាអនុប្រធានទី១ ក្រុមប្រឹក្សាស្តារអភិវឌ្ឍន៍វិស័យកសិកម្ម និងជនបទ
ក្នុងឋាន:ឯកជន​ ជាទីប្រឹក្សាសមាគមអ្នកប្រវត្តិសាស្រ្តកម្ពុជា
ក្នុងទិវារំលឹកខួបទី១៥០ឆ្នាំ នៃទំនាក់ទំនងបារាំង-កម្ពុជា
ភ្នំពេញ, ថ្ងៃទី១១ សីហា​ ២០១៣

ឯកឩត្តម អៀង មូលី រូបទី២ ពីឆ្វេងទៅស្តាំ


-លោកភារធារី នៃស្ថានឯកអគ្គរដ្ឋទូតបារាំង
-ឯកឩត្តម​ លោកជំទាវ អស់លោក លោកស្រី
-ប្រិយមិត្តសមាជិក សមាជិកា​​ សមាគមអ្នកប្រវត្តិសាស្រ្តកម្ពុជា


ក្នុងនាម សមាគម អ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រ កម្ពុជា និងក្នុងនាម ខ្ញុំផ្ទាល់ ខ្ញុំសូម សម្តែង នូវការ ស្វាគមន៍ ចំពោះឯក ឩត្តម លោកជំទាវ អស់លោក លោកស្រី ប្រិយមិត្ត ទាំងអស់ នាទិវា រំលឹកខួប លើកទី ១៥០ឆ្នាំ នៃទំនាក់ទំនង បារាំង-​កម្ពុជា ។
ខ្ញុំមាន សេចក្តី សោមនស្ស ខ្លាំងណាស់ ដោយបាន ឃើញការ ចូលរួម របស់ឯកឩត្តម លោកជំទាវ អស់​លោក ដែល​បញ្ជាក់ នូវការ យកចិត្ត ទុកដាក់ ពិសេស របស់ឯកឩត្តម លោកជំទាវ​ អស់លោក លោកស្រី ចំពោះ​ ទំនាក់ទំនង មិត្តភាព រវាងកម្ពុជា និងបារាំង។ មែនហើយ ការចូលរួម របស់ប្រិយមិត្ត ទាំងអស់ នាពេលនេះ ពិតជា សម​ហេតុផល ព្រោះថា ចំណែក មួយនៃ ប្រវត្តិសាស្រ្ត ថ្មីៗ និងវប្បធម៌ ទំនើប របស់យើង មួយផ្នែក មានប្រភព ចេញ​ពី ទំនាក់ទំនង បារាំង-ខ្មែរនេះ។

នៅក្នុង ទសវត្ស ឆ្នាំ១៩៥០ ទោះជា បារាំងបាន ចាកចេញ ពីកម្ពុជា ទៅហើយ​ ក៏ដោយ ក៏បារាំង បានបន្សល់ ទុកនូវ ស្លាកស្នាម របស់ខ្លួន​ នៅក្នុង មួយផ្នែក នៃអារ្យធម៌ ខ្មែរដែរ។​ ក្មេងៗ ឬយុវជន ជំនាន់ខ្ញុំ​ នាទសវត្ស ឆ្នាំ១៩៥០ និង១៩៦០ សុទ្ធតែ ស្រមៃចង់ ទៅស្រុកបារាំង ព្រោះថា ក្រុមវរជនជាតិ ឬ ក្រុម​មនុស្ស​ឆ្នើម របស់យើង សុទ្ធតែ បានទទួល ការអប់រំ រៀនសូត្រ ពីគ្រូបារាំង។ អ្នកធ្លាប់ រៀនសូត្រ បារាំង នៅប្រទេសបារាំង ដែលអ្នក ស្រុកធម្មតា ហៅតាមរបៀប សាមញ្ញថា «ជើងស្រុកបារាំង» មានការ គោរពរាប់អាន ខ្លាំងណាស់។ បើគេនិយាយ ខ្មែរ​លាយ បារាំង ខ្លះផង គេតែង សម្គាល់ថា ជាអ្នកចេះ​ ឬជាបញ្ញវន្ត។
បន្ថែម លើសពីនេះ លោកភារធារី វត្តមាន របស់លោក ភារធារី បានធ្វើឲ្យ ទិវានេះមាន លក្ខណ:អធិក អធម​ឡើង និងផ្តល់ កិត្តិយស យ៉ាងខ្លាំងណាស់ ដល់យើងខ្ញុំ ទាំងអស់គ្នា។ វត្តមាននេះ ជាសក្ខីភាព នៃចំណង មិត្តភាព ដ៏ជ្រាលជ្រៅ រវាងប្រទេស ​​យើងទាំងពីរ។

-លោកភារធារី នៃស្ថានឯកអគ្គរដ្ឋទូតបារាំង
-ឯកឩត្តម​ លោកជំទាវ អស់លោក លោកស្រី
-ប្រិយមិត្តសមាជិក សមាជិកា​ សមាគមអ្នកប្រវត្តិសាស្រ្តកម្ពុជា

យើងជួបជុំគ្នា ក្នុងក្របខណ្ឌ នៃការងារ រួមរបស់យើង ក្នុងការគិតគូរ ពិចារណា របស់យើង​ នៅក្នុងរង្វង់ សមាគម​ អ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រ កម្ពុជា។​ ក្នុងឋាន: ជាអ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រ យើងត្រូវ ស្គាល់ច្បាស់ នូវអតីតកាល កន្លងមក​ របស់កម្ពុជា ដែលពោរពេញ ទៅដោយ ព្រឹត្តិការណ៍ និងបដិវាទកម្ម មានខ្ពស់ មានទាប មានល្អ មានអាក្រក់ មានសម័យ កាលរុងរឿង ថ្កុំថ្កើង និងសម័យកាល ឱនថយ រងទុក្ខវេទនា​ រួមមាន ទាំងការ ប្រល័យពូជសាសន៍ផង។ ស្គាល់ឲ្យច្បាស់ នូវអតីតកាល ជួយឲ្យយល់ ដឹងខ្លាំងឡើង ថែមទៀត នូវបច្ចុប្បន្ន​កាល របស់យើង ដើម្បីសម្លឹង ឲ្យត្រូវនូវ អនាគតកាល។​ នេះជា ការយល់ដឹង ដ៏សាមញ្ញ បំផុតនៃ ប្រវត្តិសាស្ត្រ ។​ ដូច្នេះហើយ បានខ្ញុំចាប់អារម្មណ៍ ចំពោះ ប្រវតិ្តសា្រស្ត្រ ជាពិសេស ចំពោះប្រវត្តិសា្រស្តខ្មែរ។​ ប្រទេសកម្ពុជា យើងធ្លាប់ ជូបប្រទះ សង្គ្រាម និងអស្ថិរភាព នយោបាយ អស់ជាច្រើន ទសវត្ស មកហើយ។

ឥឡូវនេះ កម្ពុជា បានទទួល មកវិញ នូវសន្តិភាព។ នេះជា ឱកាសដ៏ល្អ ទុកឲ្យអ្នក ប្រវត្តិសាស្ត្រ ធ្វើការសិក្សា​​ តាមរបៀប វិទ្យាសាស្ត្រ នូវរាល់ ហេតុការណ៍ ប្រវត្តិសាស្ត្រ ទាំងឡាយ ដោយសុខស្ងប់ មិនភ័យព្រួយ និងដោយ អត់ធន់ នៅក្រៅពី រង្វង់គំនិត ឬទស្សន: នយោបាយ ឬមនោគមវិជ្ជា ទាំងអស់។ តាមពិត ខ្ញុំមិនមែន ជាអ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រ ឲ្យចំតាមន័យពិតទេ។ ខ្ញុំបាន ចំណាយពេល ពីរភាគបី នៃជីវិតរបស់ខ្ញុំ នៅក្នុង ផ្នែកនយោបាយ។​ តាមរយ: ការដកពិសោធន៍ កន្លងមក ខ្ញុំអាចវាយតម្លៃថា អ្នក​នយោបាយ មាននិន្នាកា រវាយតម្លៃលើ ប្រវត្តិសាស្ត្រ តែនៅក្នុង បរិការណ៍ ណាដែល អនុគ្រោះដល់ ពួកគេតែប៉ុណ្ណោះ។

នៅសម័យ តស៊ូប្រឆាំង ជាមួយបារាំង នាទសវត្ស ១៩៤០-១៩៥០ ទាំងអ្នក ធ្វើបដិវត្តន៍ ទាំងអ្នក ជាតិនិយម សាធារណ​រដ្ឋ លើកលែងតែ អ្នកស្នេហាជាតិ ពិតប្រាកដចេញ ដែលអះអាងថា ខ្លួនស្លាប់ ដើម្បីយុត្តិធម៌ ស្លាប់ដើម្បី សេរីភាព ជាដើមនោះ ពួកគេគ្រាន់តែ បំរើមូលហេតុ នៃសង្រ្គាមត្រជាក់ ឬគ្រាន់តែ លេងល្បែង របស់ប្រទេស ជិត​ខាង ក្នុងមហិច្ឆតា ដណ្តើមទឹកដី យើងតែប៉ុណ្ណោះ។ អ្វីដែល គួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍នោះ ដូចជាប្រវត្តិ ចលនាខ្មែរ ឥស្សរ:ជាដើម​។ ដើមឡើយ ចលនា នេះត្រូវបាន បង្កើត និងជួយគាំទ្រ ឡើងដោយ ប្រទេសថៃ។ នៅក្នុងចលនានេះ នៅដើមដំបូង គេឃើញ ទាំងអ្នក បដិវត្តដូចជា អាចារ្យមាន ឬ លោកតា ទូ សាមុត ក៏ដូចជា ក្រុមខ្មែរសេរី ​របស់លោក សឹង ង៉ុកថាញ់ ដែលមានលោក ដាប ឈួន ហៅ ឈួន ម្ជុលពេជ្រ ជាមេផង។​

ក្រោយមក ប្លុកលោកខាងលិច គាំទ្រពួក ខ្មែរសេរី ឯប្លុកសង្គមនិយម គាំទ្រអ្នកបដិវត្ត។​ នេះជារឿងរ៉ាវ ទាក់ទង នឹងមូលហេតុ​ នៃឯកភាព​ជាតិ និងបូរណភាព ទឹកដី។ រឿងរ៉ាវ ទាំងនេះ គួរតែ ត្រូវសិក្សា ឲ្យស៊ីជម្រៅ តើមានអ្វីខ្លះ ដែលជា ការ​ពិត ? ក៏ប៉ុន្តែ ប្រវត្តិនៃទំនាក់ទំនង កម្ពុជា-បារាំង មិនមែន កំណត់ត្រឹម ព្រឹត្តិការណ៍ ចម្បាំងរាំង ជល់នោះទេ។​ ទំនាក់ទំនងនេះ ក៏បាន ស្តែងឲ្យចេញ នូវការ ប្រែប្រួល ក្នុងសង្គម របស់យើង ខ្លះដែរ និងក្នុងរយ:ពេលដ៏ធ្ងន់ធ្ងរមួយ បានជួយទប់ទល់ឲ្យកម្ពុជាយើងរស់រានមានអាយុទៀតផង សមដូចអ្វីដែលលោក​សាស្រ្តាចារ្យ ស៊ន​ សំណាង បានសរសេរ ជូនលោក ឯកអគ្គរដ្ឋទូត បារាំងនាពេល ថ្មីៗនេះ។ អ្វីដែលខ្ញុំ លើកឡើងនេះ គ្រាន់តែជា គំនិតខ្លះៗ ទាក់ទងនឹង ការងារ ស្រាវជ្រាវដែល សមាគមយើង អាចធ្វើ ហើយដែលខ្ញុំ សង្ឃឹមថា អាចទទួល ការសហការយ៉ាង ជិតស្និទ្ធ ពីមិត្តបារាំង របស់យើង។

-លោកភារធារី នៃស្ថានឯកអគ្គរដ្ឋទូតបារាំង
-ឯកឩត្តម​ លោកជំទាវ អស់លោក លោកស្រី
-ប្រិយមិត្តសមាជិក សមាជិកា​ សមាគមអ្នកប្រវត្តិសាស្រ្តកម្ពុជា

នៅទីបញ្ចប់​នេះ ខ្ញុំ​សូម សម្តែងការ កោតសរសើរ​ ជូ​នចំពោះ​ លោក​បណ្ឌិត ស៊ន​ សំណាង ប្រធាន​​សមាគម​ អ្នក​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ កម្ពុជា ដែល​បាន​ ផ្តួចផ្តើម​ គំនិត​ដ៏ល្អ និង​ដ៏​មោះមុត ដើម្បី រៀបចំ​នូវ​ ទិវាខួប​លើកទី ១៥០ឆ្នាំ នៃ​ទំនាក់ទំនង បារាំង-កម្ពុជា ដោយផ្តល ់ឱកាសដ៏កម្រ ដល់យើង ទាំងអស់គ្នា ឲ្យរំលឹកដល់ យុវជនខ្មែរ សម័យនេះ ឲ្យដឹងថា ទំនាក់ទំនង មិត្តភាព កម្ពុជា-បារាំង នៅតែរឹងមាំ គ្មានការ ខូតខាត អ្វីឡើយ ហើយទំនាក់ទំនងនេះ គួរតែត្រូវ​ ពង្រីកពង្រឹង ថែម​ទៀត។​ ការជួយ ពង្រីកទំនាក់ទំនង មិត្តភាព បារាំង-កម្ពុជា នឹងបញ្ជាក់ លក្ខណ:​ពិសេស ​របស់ខ្មែរ នៅ​ក្នុង ពិភពលោក​មួយ ដែលកាន់តែ សកលឡើង និងផ្លាស់ប្តូរ ជាប្រចាំ។ សមាគមអ្នក​ ប្រវត្តិ​សាស្រ្ត​ កម្ពុជា ត្រៀមខ្លួន ជាស្រេច ដើម្បីអ្វីៗ ទាំងអស់ ដើម្បីជួយពង្រឹង ថែមទៀត នូវទំនាក់ទំនង​ មិត្តភាព​ ជាមួយ​ បារាំង។
សូមស្វាគមន៍ទិវារំលឹកខួប​ ១៥០ ឆ្នាំ នៃទំនាក់ទំនងបារាំង-កម្ពុជា
​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​                                                                                                     ​សូមអរគុណ !

 

Welcoming Speech by His Excellency Ieng Mouly,
Senior Minister in charge of special mission
and First Vice-Chairman of the Council for Agricultural and Rural Development,
as a private person and Adviser to the Cambodian Historians Association in the
Commemoration Day of the 150th Anniversary of French-Cambodian Relations
Phnom Penh, 11 August 2013

 

- Mr. Charge d’Affaires of the Embassy of France,
- Your Excellencies, Ladies and Gentlemen,
- Friends, Members of the Cambodian Historians Association,

On behalf of the Cambodian Historians Association and in my own name, I would like to extend my welcome to your excellencies, ladies and gentlemen, and all friends in the commemoration day of the 150th anniversary of French-Cambodian Relations.
I am very delighted to witness your participation, which is evidence of your special attention paid to the relations of friendship between Cambodia and France. Actually, the participation of you all at this point is justifiable, because a part of recent history and of our modern culture have been derived from the French-Cambodian relations.

In the 1950s, despite leaving Cambodia, France left behind its imprint in part of the Khmer civilization. Children and youths of my generation in the 1950s and 1960s all dreamt of going to France, for our elites or outstanding people all were educated and taught by French teachers. Those who used to learn French in France simply called folks of France by ordinary or street people, are respected and admired very strongly. If they spoke Cambodian mixed with some French, they were often regarded as scholars or intellectuals.

Moreover, Mr. Charge d’Affaires, your presence has made this day more solemn and has bestowed very high honor on all of us. This presence is testimony to the deep-rooted relations of friendship between our two countries.

- Mr. Charge d’ Affaires,
- Your Excellencies, Ladies and Gentlemen,
- Friend Members of the Cambodian Historians Association,

We meet in the framework of our collective work, of reflection within the Cambodian Historians Association. We, as historians, should be clearly aware of Cambodia’s past, which abounded with events and high, low, good, and bad contradictions as well as with glorious, magnificent, declining, and suffering eras, including the regime of genocide. Unambiguously knowing the past helps us to perceive more strongly our present time in order to contemplate the future with realism. This is the simplest way of understanding history. This is why I am interested in history, especially in Cambodia’s history.

Our Cambodia already encountered war and political instability several decades. Now, Cambodia has recovered peace. This is a good opportunity for historians to conduct scientific study of historic events with tranquility, fearlessness, and patience outside the circle of political ideas, views, or ideologies. Actually, I am not really a historian in the strict sense of the term. I have devoted two-thirds of my lifetime to politics. Through past experiences, I could appraise that politicians have the tendency to judge history only in the context favorable to them.

In the time of struggle against France in the 1940s-1950s, both revolutionaries and republican nationalists, except genuine patriots, who claimed that they would die for justice, freedom, and so forth only served the cause of cold war or played the games of neighboring countries nurturing the ambition of catching hold of our territory. What is attention catching is the history of the Movement of Khmer Issarak, or Free Khmers. At the beginning, this movement was formed under the aegis of Thailand. First seen in this movement were revolutionaries Achar Mean or Tou Samuth as well as the free Khmers of Son Ngoc Thanh, with Dap Chhuon called Machul Pich as ringleader.

Later, the western bloc lent its support to the group of free Khmers while the socialist bloc gave its backing to revolutionaries. These are the stories regarding the cause of national unity and territorial integrity that a deep-rooted study should be conducted to find out what the truth is. However, the history of the Cambodian-French relationship is not limited just to war event. This relationship has as well manifested some changes in our society, and in a grave period of time, it has helped maintain our Cambodia’s survival as Professor Sorn Samnang wrote in his recent letter to the Ambassador of France.

What I have brought up is only some ideas pertaining to the research works that our association can carry out, and I hope that cooperation would be received from our French friends.

- Mr. Charge d’ Affaires,
- Your Excellencies, Ladies and Gentlemen.
- Friend members of the Cambodian Historians Association.

Finally, I would like to congratulate Dr. Sorn Samnang, President of the Cambodian Historians Association, for his excellent and audacious initiative in organizing the commemoration day of the 150th anniversary of French-Cambodian Relations, providing us with the rare opportunity to remind the Cambodian youth of this era that the Cambodian-French relations of friendship remain robust and undamaged and that this relationship should further be expanded and strengthened.

Helping expand the French-Cambodian relations of friendship will exhibit Cambodia’s special attribute in a world that has become further globalized and changed constantly. The Cambodian Historians Association has already readied itself to do everything to help further strengthen the relations of friendship between our two countries.
Welcome to the commemoration day of the 150th anniversary of French-Cambodian Relations!            

Thank you.